07.12.2009   Informacje nt. misji w Czadzie
Konieczność przeprowadzenia operacji wojskowej na terenie wschodniego Czadu pojawiła się już w 2006 roku.

1. Przyczyny udziału w operacji EUFOR
Konieczność przeprowadzenia operacji wojskowej na terenie wschodniego Czadu pojawiła się już w 2006 roku. Rada Bezpieczeństwa ONZ w rezolucji nr 1706, dotyczącej konfliktu w sudańskim Darfurze, przewidywała możliwość jego rozprzestrzenienia się na zachód, tj. na tereny Czadu i Republiki Środkowoafrykańskiej, ze względu na przemieszczanie się w tym kierunku darfurskich uchodźców.
Operacja EUFOR w Czadzie oraz Republice Środkowoafrykańskiej jest piątą operacją wojskową Unii Europejskiej, prowadzoną w ramach Europejskiej Polityki Bezpieczeństwa i Obrony. Jej celem było zapewnienie bezpieczeństwa i stabilizacji w rejonie wschodniego Czadu oraz północnej części Republiki Środkowoafrykańskiej. Operacja umożliwiała pełne rozwinięcie sił ONZ oraz bezpieczne prowadzenie działań humanitarnych. Zasadniczym zadaniem tej operacji wojskowej było utworzenie bezpiecznego otoczenia w rejonie odpowiedzialności SASE (Safe And Secure Environment) dzięki:
– ochronie osób cywilnych;
– zapewnieniu dostaw pomocy humanitarnej przez umożliwienie organizacjom humanitarnym bezpiecznego przemieszczania się;
– ochronie personelu ONZ i osób towarzyszących;
– umożliwieniu powrotu przesiedlonym (IDPs).

2. Zaangażowanie w operację EUFOR
Operacja EUFOR obejmowała cztery fazy. Faza pierwsza rozpoczęła się 15 października 2007 roku z dniem przyjęcia przez Radę Unii Europejskiej tzw. Joint Action (JA), w którym zapadły kluczowe dla operacji decyzje, dotyczące wyznaczenia dowódcy operacji oraz dowódcy sił, lokalizacji dowództwa operacji oraz zgody na udział wielonarodowych sił. Przyjęcie tego dokumentu umożliwiło także rozpoczęcie prac nad SOFA (Status of Force Agreement) wspólnie z Czadem, Kamerunem i Republiką Środkowoafrykańską.
28 stycznia 2008 roku, po rekomendacji Komitetu Politycznego i Bezpieczeństwa UE, Rada Unii Europejskiej podjęła decyzję o rozpoczęciu operacji. Poprzedził ją długi proces generowania sił, a konkretnie pięć konferencji. W czasie ostatniej Francja zadeklarowała wydzielenie zasadniczych środków logistycznych i lotniczych. Z dniem tym rozpoczęła się faza druga operacji.
Po rozmieszczeniu sił IEF (Initial Entry Forces) i przegrupowaniu w rejon operacji odpowiednich sił oraz środków logistycznych 15 marca 2008 roku dowódca operacji zadeklarował osiągnięcie IOC. Z dniem tym rozpoczęła się faza trzecia operacji, która trwała do 14 marca 2009 roku, zgodnie z rezolucją i mandatem ONZ.
W fazie trzeciej zaplanowano zakończenie przegrupowania wszystkich sił oraz ogłoszenie pełnych zdolności operacyjnych FOC (Full Operating Capability) oraz tzw. Mid Mandate Review. Faza czwarta natomiast (po 14 marca 2009 roku) polegała na zakończeniu operacji i wycofaniu wojsk.


2.1. Zabezpieczenie logistyczne
Udział SZ RP w operacji EU w Czadzie, był przede wszystkim wyzwaniem i sprawdzianem dla logistyki polegającym na stworzeniu odpowiednich warunków bytowych oraz funkcjonowania dla wojsk przy całkowitym braku lokalnej infrastruktury. Bazy przeznaczone do rozmieszczenia wojsk EUFOR nie posiadały żadnej infrastruktury, poza pasami startowymi. W ramach wspólnego finansowania Dowództwo Operacji Unii Europejskiej zlecało cywilnym kontraktorom jedynie wykopanie studni dla każdej z baz. Pozostałe prace były w gestii narodowej. Znacznym problemem rzutującym na przygotowanie i przebieg operacji były znaczne odległości. Personel kontyngentu oraz sprzęt transportowany był na odległości od 600 do 2500 km. Przy czym przejazd 600-700 km, (przy braku linii kolejowych i odpowiednich dróg) w porze suchej zajmował od 2 do 3 dni, a w porze deszczowej mógł trwać 2-3 razy dłużej. Te wszystkie czynniki były uwzględniane w procesie planowania przerzutu polskich wojsk i realizacji mandatowych zadań w rejonie misji.
W pierwszej kolejności (17-22.04.2008 r.) w rejon misji przemieszczona została tzw. Inżynieryjna Grupa Przygotowawcza (IGP) w celu rozpoczęcia budowy bazy i stworzenia warunków do przyjęcia sił głównych. Grupa ta, której dowódcą był ppłk Marek GRYGA, liczyła 64 żołnierzy i składała się z pododdziału inżynieryjnego, pododdziału logistycznego (kucharze, kierowcy), pododdziału łączności, pododdziału ochrony oraz sekcji medycznej. Ich zadaniem było przygotowanie terenu (7ha) pod budowę bazy. Teren został wyrównany, utwardzony oraz w dużej części obwałowany.
W bazie znajdowały się dwie studnie wywiercone przez cywilnego kontraktora jednak ich wydajność nie spełniała założonych oczekiwań. Woda pitna była dostarczana w butelkach w ramach centralnego kontraktu Force Head Quarter (FHQ). 8 września 2008 r. bazę North Star opuściła część żołnierzy (34) ze składu IGP (głównie byli to inżynierowie z 1 Brzeskiej Brygady Saperów). Tym samym zakończył się oficjalnie I etap misji.
2.2. Faza zasadnicza operacji
Całość sił głównych I zmiany PKW (136 żołnierzy i pracowników wojska) została przemieszczona do Czadu w dwóch rzutach (6 i 8 września). Pełną gotowość operacyjną FOC (Full Operational Capability) do wykonania zadań mandatowych w rejonie misji PKW Czad ogłosił 15 września 2008 r. (grupa śmigłowcowa 3 &61620; Mi-17 oraz dowództwo kontyngentu osiągnęło FOC 20 lipca 2008 r.). Osiągnięcie FOC związane było z zakończeniem prac inżynieryjnych w bazie oraz ze zgraniem się elementów kontyngentu: logistycznego, bojowego oraz lotniczego. Zakończono w ten sposób okres zadań realizowanych przede wszystkim na potrzeby PKW. Od 15 września polski kontyngent był gotowy do wypełniania zadań mandatowych nałożonych na EUFOR przez Radę Bezpieczeństwa ONZ.
Dowództwo PKW oraz żołnierze zespołu CIMIC (współpraca cywilno-wojskowa) systematycznie spotykali się z przedstawicielami ONZ oraz organizacji pozarządowych.
Polski zespół CIMIC zrealizował projekt remontu szkoły podstawowej w Iribie i przekazał dary (przede wszystkim materiały szkolne) dla uczniów tejże szkoły pochodzące ze stowarzyszenia Pomoc Kościołowi w Potrzebie, wojskowego CARITAS oraz organizacji pomocowej ADESK. Odbudowano przejazd w okolicach Iriby. Polscy saperzy utwardzili drogę prowadzacą do jednego z obozów dla uchodźców i na bieżąco niszczyli niewybuchy (pozostałości po wojnach i rebeliach), które znajdowane były w strefie odpowiedzialności MNB-N i zagrażały lokalnym mieszkańcom.
W ramach działalności operacyjnej patrole prowadzone były początkowo w ograniczonym zakresie, ale wraz z ogłoszeniem FOC rozpoczęto kilkudniowe wyjazdy w teren, zwiększyła się również ich częstotliwość. PKW Czad zrealizował w sumie 452 patrole, konwoje i eskorty w strefie odpowiedzialności.
Jednocześnie przeprowadzono 4 operacje połączone: dwie w okolicach miejscowości Bahai (2 km od granicy z Sudanem, w północno-wschodnim sektorze odpowiedzialności MNB-N), jedną w rejonie miejscowości Birak (południowo-wschodnia część regionu Wadi Fira) oraz jedną w okolicach Gueredy. W czasie tych działań prowadzono m.in. patrole, szczególnie w okolicach obozów dla uchodźców, spotykano się z lokalnymi władzami i przedstawicielami organizacji humanitarnych. Jednym z istotnych celów operacji była demonstracja siły ze strony EUFOR w najbardziej niespokojnych regionach strefy odpowiedzialności. We wspomnianych akcjach byliśmy wspierani przez polskie i francuskie śmigłowce z Wielonarodowego Batalionu Lotniczego (Multinational Army Aviation Battalion, MNAAVNBN).
Od października kilkudziesięciu żołnierzy MNB-N stacjonowało w tymczasowej wysuniętej bazie operacyjnej TFOB (Temporary Forward Operating Base) w okolicach miejscowości Guereda (siedziba departamentu Dar Tama). Dzięki obecności w rejonie Gueredy możliwe było pełniejsze kontrolowanie rejonu dwóch obozów dla uchodźców: Mile i Kounoungou oraz strategicznie ważnej drogi wiodącej z Abeche. 12 listopada w rejon afrykańskiej operacji EUFOR przyleciała pierwsza grupa żołnierzy II zmiany PKW Czad. Siły główne II zmiany przybyły do Czadu 24 listopada (w sumie 385 żołnierzy).
Zgodnie z postanowieniem Prezydenta z dnia 30 stycznia 2008 Polski Kontyngent Wojskowy w ramach EUFOR (PKW Czad) liczyć mógł do 400 osób. Dowódcą I zmiany PKW był płk Wojciech Kucharski, zastępcą d-cy PKW był ppłk Marek GRYGA (ŻW), natomiast obowiązki dowódcy II zmiany PKW pełnił płk Maciej SIUDAK, a jego zastępcą był ppłk Marcin Michalak.
W dniu 29.01.2009 r. Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej podpisał postanowienie przedłużające okres użycia PKW do dnia 31 maja 2009 r.
W skład PKW wchodziły następujące elementy:
&61656; dowództwo batalionu;
&61656; dwie kompanie manewrowe (wydzielane z ŻW oraz Wojsk Lądowych);
&61656; element powietrzny – śmigłowce Mi-17;
&61656; narodowy element zaopatrywania odpowiedzialny za zabezpieczenie logistyczne PKW Czad;
&61656; oficerowie do Dowództwa Operacji (Mont Valerien pod Paryżem) i Dowództwa Sił (Abeche w Republice Czadu).
Do zasadniczych zadań PKW należało:
&61656; patrolowanie terenu;
&61656; ochrona konwojów z pomocą humanitarną;
&61656; zapewnienie bezpieczeństwa personelowi ONZ oraz organizacjom pozarządowym;
&61656; udzielanie pomocy lokalnej ludności oraz przesiedleńcom;
&61656; ochrona obiektów stałych o szczególnym znaczeniu (pasy startowe);
&61656; w ekstremalnych wypadkach interwencje i reagowanie na przypadki łamania praw człowieka oraz popełnianie przestępstw.
Do podstawowego sprzętu znajdującego się w rejonie operacji zaliczyć należy m.in.:
&61656; 3 &61620; śmigłowce transportowe Mi - 17 T;
&61656; 16 &61620; KTO ROSOMAK (w tym 2 &61620; KTO ROSOMAK WEM.);
&61656; 18 &61620; LAND ROVER DEFENDER;
&61656; 23 mm arm. plot. ZU-23-2K na STAR 266M/07;
&61656; 60 mm moździerze LM-60D;
&61656; 40 mm granatniki MK- 19;
14 stycznia 2009 r. Rada Bezpieczeństwa ONZ przyjęła rezolucję nr 1861 zatwierdzającą zastąpienie misji EUFOR przez siły ONZ w operacji MINURCAT.
15 marca 2009 r. Unia Europejska zakończyła misję EUFOR w Czadzie i Republice Środkowoafrykańskiej oraz nastąpiło przekazanie odpowiedzialności za operację Organizacji Narodów Zjednoczonych.

3. Siły ONZ w Republice Czadu i Republice Środkowoafrykańskiej

W dniu 15 marca 2009 r., w Abéché odbyła się oficjalna ceremonia przekazania odpowiedzialności za operację. Zgodnie z upoważnieniem nadanym rezolucją nr 1778 Rady Bezpieczeństwa ONZ z dnia 25 września 2007 r. Unia Europejskiej miała za zadanie ochronę i zabezpieczenie misji ONZ (MINURCAT) przez okres 1 roku od daty osiągnięcia zdolności operacyjnych, czyli do 15 marca 2009 r. Ponadto przyjęta 14 stycznia 2009 r. przez Radę Bezpieczeństwa ONZ rezolucję nr 1861 oprócz przedłużenia o okres 12 miesięcy mandatu misji, zatwierdziła również zastąpienie misji EUFOR przez siły ONZ w operacji MINURCAT.
Docelowo w rejonie operacji planowane jest rozmieszczenie ok. 5200 żołnierzy (z tego 300 w Republice Środkowoafrykańskiej) oraz 25 wojskowych oficerów łącznikowych (MLOs).
Za planowanie i przebieg operacji odpowiedzialne jest Dowództwo Operacji z siedzibą w N'Djamenie (Czad). Siłami MINURCAT na teatrze działań dowodzi Dowództwo Sił (FHQ – Force Headquarters), które rozmieszczone jest w m. Abeché w Stars Camp. Zadania operacyjne realizowane są z czterech wysuniętych baz operacyjnych (Forward Operational Base, FOB) – trzech w Republice Czadu (Iriba, Forchana, Goz Beida) oraz jednej w Republice Środkowoafrykańskiej (Birao).
W skład sił MINURCAT wchodzą kontyngenty z Austrii, Bangladeszu, Boliwii, Brazylii, Ekwadoru, Egiptu, Gabonu, Gambii, Ghany, Jordanii, Kirgistanu, Mali, Nepalu, Nigerii, Pakistanu, Polski, Portugali, Rwandy, Senegalu, Hiszpanii, Ugandy, Jemenu, Zambii i Tunezji. Od listopada planowane jest dołączenie kontyngentu z Mongolii, który przejmie rejon odpowiedzialności od PKW.
W wymiarze narodowym podstawowym aktem prawnym umożliwiającym skierowanie żołnierzy do Czadu było postanowienie Prezydenta RP z 13 marca 2009 r. o użyciu PKW w misji Organizacji Narodów Zjednoczonych w Republice Czadu i Republice Środkowoafrykańskiej. Przewidywało ono użycie kontyngentu w sile do 330 żołnierzy i pracowników wojska.

3.1. Organizacja PKW MINURCAT
ZADANIA I FORMY DZIAŁALNOŚCI KONTYNGENTU
Polski Kontyngent Wojskowy w Republice Czadu i Republice Środkowoafrykańskiej uczestniczy w operacji Organizacji Narodów Zjednoczonych MINURCAT zgodnie z przyznanym mandatem, w celu zapewnienia bezpieczeństwa zagrożonej ludności, zapewnienia ochrony i swobodnego przemieszczania się personelu organizacji udzielających pomocy oraz stworzenia warunków do bezpiecznego powrotu uchodźców do swoich miejsc zamieszkania.
Obszar odpowiedzialności Sektora Północnego, sformowanego na bazie PKW MINURCAT, to przede wszystkim część regionów Wadi Fira oraz Enedi-est. Lokalizacja ta stanowi, ze względu na bardzo słabo rozwiniętą sieć dróg oraz porę deszczową, wyzwanie logistyczno transportowe. Głównym zadaniem naszego kontyngentuj jest ochrona obozów uchodźców, personelu ONZ i konwojów z pomocą humanitarną.
Do zasadniczych zadań PKW należy:
1) zapewnienie bezpieczeństwa personelu i sprzętu w rejonie pełnienia misji;
2) zapewnienie kontroli osób, miejsc, obiektów i rejonów, w tym patrolowania, rozpoznania i monitorowania sytuacji w rejonie odpowiedzialności;
3) zapewnienie ochrony personelowi MINURCAT oraz organizacji humanitarnych działających w rejonie odpowiedzialności;
4) współpraca z władzami oraz lokalnymi liderami (formalnymi i nieformalnymi);
5) monitorowanie sytuacji społeczno-politycznej i militarnej na teatrze działań;
6) zapewnienie ochrony specjalnej (Very Important Person – VIP) oraz kontroli dostępu do określonych obiektów i rejonów zastrzeżonych;
7) realizacja zadań sprawozdawczo – meldunkowych w stosunku do narodowych elementów dowodzenia i kierowania;
8) współdziałanie z dowództwem sił MINURCAT i dowództwami sił ONZ (sąsiadami) na teatrze działań.

STRUKTURA ORGANIZACYJNA I WYPOSAŻENIE PKW MINURCAT.

Polski kontyngent (batalion przeliczeniowy) składa się z dwóch kompanii manewrowych (wystawianych przez Wojska Lądowe i Żandarmerię Wojskową), kompanii logistycznej oraz Logistyki wraz z pododdziałami zabezpieczenia – razem 327 żołnierzy i pracowników wojska.
W dniach 11.05-22.05.2009r. odbyła się rotacja całości sił kontyngentu, aktualnie obowiązki dowódcy pełni płk Arkadiusz WIDŁA, a jego zastępcą jest ppłk Andrzej TARCZOŃ. Zasadnicze elementy PKW wystawiane są przez Oddział Specjalny Żandarmerii Wojskowej z GLIWIC i 1 Dywizję Zmechanizowaną z LEGIONOWA (1 batalion rozpoznawczy z SIEDLEC).

ROZMIESZCZENIE ELEMENTÓW PKW MINURCAT.

Prócz personelu realizującego zadania w strukturach misji (N’DJAMENA, ABECHE - 7 osób) całość kontyngentu stacjonuje na stałe w bazie IRIBA. Jedynie rotacyjnie wydzielana grupa bojowa w sile wzmocnionego plutonu realizuje zadania z TFOB GUEREDA (rotacje co tydzień).
- Dowództwo PKW MINURCAT – baza Iriba;
- Sztab, kompanie manewrowe, kompania dowodzenia i zabezpieczenia, logistyka – baza Iriba;
- doraźnie wydzielane elementy logistyczne – baza Abeche;
- stanowiska w ramach FHQ – 2 oficerów – baza Abeche;
- do czasu wycofania do kraju – Grupa Lotnicza – baza Abeche z wydzielonymi elementami w bazie IRIBA – GL została wycofana do kraju w następujących terminach 22, 25 i 28 kwietnia 2009 roku.


4. Harmonogram procesu wycofania PKW CZAD:
1. Pierwsza grupa żołnierzy kontyngentu mongolskiego przybyła do IRIBY w dniu 23.11.2009
2. Przekazanie odpowiedzialności stronie mongolskiej przewidziane jest na 09.12.2009 r.
3. Przemieszczenie sił głównych do kraju w dwóch rzutach, tj.
I rejs – 08.12.09r. (140 osób);
II rejs – 17.12.09r. (143 osoby).
Kontrakt z ONZ na transport naszego personelu wygrały rosyjskie linie lotnicze VIM Airlines.
4. Sprzęt (101 jednostek sprzętowych) oraz kontenery (105 szt.) zaplanowano do przemieszczenia następującymi transportami:
- drogowym – IRIBA-granica libijska (ok. 700 km) + granica libijska-BENGHAZI (ok. 1400 km);
- morskim – BENGHAZI-RIJEKA-SZCZECIN.

Gotowość sprzętu do przemieszczenia z Czadu: 16.12.09r.



Informacje dodatkowe dot. kosztów PKW Czad

1. Koszty poniesione przez DO SZ na zabezpieczenie funkcjonowania PKW MINURCAT do dnia 29.11.2009 r. wyniosły 12 495 562, 38 zł - tj. ok. 4,6 mln USD. Powyższa kwota nie uwzględnia kosztów poniesionych bezpośrednio przez RSZ oraz inne instytucje i jednostki wojskowe, a zwłaszcza IWsp SZ (zakup części zamiennych i materiałów oraz serwis UiSW) oraz Siły Powietrzne (koszty transportu lotniczego).

2. Wartość infrastruktury pozostawionej „w ziemi” została wyceniona na kwotę 415 033,33 USD - tj. ok. 1,1 mln zł (po uwzględnieniu amortyzacji). Wykaz mienia w załączniku nr 2 – tabela - Infrastructure not considered.

3. Do kraju powraca 111 kontenerów oraz 103 jednostki sprzętowe, a w tym: KTO ROSOMAK – 16 szt., Land Rover – 17 szt., Jelcz HIAB (z urządzaniem dźwigowym) – 4 szt., maszyny inżynieryjne.

4. Wartość mienia przekazywanego dla ONZ została oszacowana na kwotę 5,9 mln USD - tj. ok. 16 mln zł (po uwzględnieniu amortyzacji).

5. Transport mienia wycofywanego do kraju odbywa się na koszt ONZ, z wyjątkiem mienia, które decyzją strony polskiej (ze względu na jego przeznaczenie) będzie transportowane drogą powietrzną.
Zgodnie z Porozumieniem Technicznym zawartym dnia 30.11.2009 r. Polska ma otrzymać za mienie przekazane dla ONZ kwotę 3 567 501,39 USD – tj. ok. 9,7 mln zł.

Środa, 16 kwietnia 2014r.
Aktualności